Veel ouders vragen zich af of zij afspraken over de kinderen moeten vastleggen. Het antwoord is ja: sinds 2009 is een ouderschapsplan verplicht voor ouders die uit elkaar gaan en samen het gezag hebben over hun minderjarige kinderen. Zonder ouderschapsplan kan een echtscheiding zelfs niet worden uitgesproken door de rechtbank.

Wat is een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan is een overeenkomst waarin ouders vastleggen hoe zij hun kinderen na een scheiding willen opvoeden en verzorgen. Het doel is om duidelijke afspraken te hebben, zodat er rust en structuur ontstaat voor de kinderen.

Wat staat er in een ouderschapsplan?

In een ouderschapsplan moeten in ieder geval afspraken staan over:

  • de verdeling van zorg- en opvoedingstaken (zorgregeling);
  • de hoofdverblijfplaats van de kinderen;
  • hoe ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke beslissingen (bijvoorbeeld schoolkeuze of medische behandelingen);
  • de verdeling van kosten voor verzorging en opvoeding (bijvoorbeeld kinderalimentatie of een gezamenlijke kinderrekening). 

Daarnaast kunnen er extra afspraken in staan, zoals:

  • haal- en brengregelingen;
  • afspraken over een eventuele verhuizing;
  • dagelijkse beslissingen (bijvoorbeeld een kappersbezoek of sportkleding).

Veel ouders zoeken online naar een voorbeeldouderschapsplan. Zo’n voorbeeld geeft houvast, maar uiteindelijk is maatwerk belangrijk, omdat iedere situatie anders is.

Is een ouderschapsplan verplicht?

Ja, een ouderschapsplan is verplicht voor ouders die gaan scheiden of uit elkaar gaan en samen het ouderlijk gezag hebben over minderjarige kinderen. Zonder ouderschapsplan kan de rechtbank een scheiding niet uitspreken.

Wanneer is een ouderschapsplan rechtsgeldig?

Een ouderschapsplan is pas rechtsgeldig als het onderdeel uitmaakt van de uitspraak van de rechtbank (een beschikking). Pas dan kunnen afspraken, bijvoorbeeld over alimentatie of de omgangsregeling, juridisch worden afgedwongen.

Ouderschapsplan aanpassen of wijzigen

Een ouderschapsplan wordt opgesteld met het idee dat het lang meegaat. Toch kan het nodig zijn om het ouderschapsplan te wijzigen of aan te passen als omstandigheden veranderen. Denk aan een verhuizing, veranderende schooltijden of een andere financiële situatie. Ouders kunnen in overleg nieuwe afspraken maken en deze vastleggen. Lukt dat niet, dan kan een advocaat of mediator hierbij helpen.

Mediator en ouderschapsplan

Komen ouders er samen niet uit? Dan kan een mediator bij het ouderschapsplan ondersteunen. Een mediator helpt beide ouders om in goed overleg afspraken te maken, zodat een procedure bij de rechtbank kan worden voorkomen. Dit kan veel tijd, kosten en spanning schelen.

Wat als ouders zich niet aan het ouderschapsplan houden?

Als één van de ouders zich niet aan de afspraken houdt, hangt het af om welk onderdeel het gaat. Kleine afspraken, zoals “respectvol spreken over de andere ouder”, zijn moeilijk af te dwingen. Maar bij belangrijke zaken – zoals de zorgregeling of hoofdverblijfplaats – kan de advocaat naar de rechtbank stappen.

  • Via een kort geding kan de rechter de andere ouder verplichten zich aan de overeengekomen zorgregeling te houden, eventueel met een dwangsom.
  • Bij geschillen over bijvoorbeeld medische behandelingen of schoolkeuze kan de rechter vervangende toestemming geven.

Conclusie

Een ouderschapsplan is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een hulpmiddel om rust en duidelijkheid te creëren. Bij goed communicerende ouders verdwijnt het plan vaak al snel in de kast. Bij moeizame communicatie wordt er juist vaker naar verwezen. In alle gevallen is het belangrijk dat afspraken aansluiten bij de situatie van jullie gezin.

Heb je hulp nodig bij het opstellen, wijzigen of aanpassen van een ouderschapsplan, of wil je weten hoe een mediator hierbij kan ondersteunen? Neem dan gerust contact op met onze advocaten.