Veel ouders vragen zich af of zij afspraken over de kinderen moeten vastleggen. Het antwoord is ja: sinds 2009 is een ouderschapsplan verplicht voor ouders die uit elkaar gaan en samen het gezag hebben over hun minderjarige kinderen. Zonder ouderschapsplan kan een echtscheiding zelfs niet worden uitgesproken door de rechtbank.

Wat is een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan is een overeenkomst waarin ouders vastleggen hoe zij hun kinderen na een scheiding willen opvoeden en verzorgen. Het doel is om duidelijke afspraken te hebben, zodat er rust en structuur ontstaat voor de kinderen.

Wat staat er in een ouderschapsplan?

In een ouderschapsplan moeten in ieder geval afspraken staan over:

  • de verdeling van zorg- en opvoedingstaken (zorgregeling);
  • de hoofdverblijfplaats van de kinderen;
  • hoe ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke beslissingen (bijvoorbeeld schoolkeuze of medische behandelingen);
  • de verdeling van kosten voor verzorging en opvoeding (bijvoorbeeld kinderalimentatie of een gezamenlijke kinderrekening).

Daarnaast kunnen er extra afspraken in staan, zoals:

  • haal- en brengregelingen;
  • afspraken over een eventuele verhuizing;
  • dagelijkse beslissingen (bijvoorbeeld een kappersbezoek of sportkleding).

Veel ouders zoeken online naar een voorbeeldouderschapsplan. Zo’n voorbeeld geeft houvast, maar uiteindelijk is maatwerk belangrijk, omdat iedere situatie anders is.

Is een ouderschapsplan verplicht?

Ja, een ouderschapsplan is verplicht voor ouders die gaan scheiden of uit elkaar gaan en samen het ouderlijk gezag hebben over minderjarige kinderen. Zonder ouderschapsplan kan de rechtbank een scheiding niet uitspreken.

Wanneer is een ouderschapsplan rechtsgeldig?

Een ouderschapsplan is rechtsgelding zodra u beiden heeft ondertekend. Afspraken over alimentatie of de zorgregeling kunnen juridisch wel pas worden afgedwongen als het ouderschapsplan is bekrachtigd door de rechtbank in een uitspraak.

Ouderschapsplan aanpassen of wijzigen

Een ouderschapsplan is geen plan om elkaar vast te zetten, maar een basisafspraak om conflicten te voorkomen en het kind centraal te houden.

Als situaties wijzigen — bijvoorbeeld door werk, verhuizing, school, leeftijd van het kind, gezondheid of veranderende behoeften — dan is het verstandig om eerst samen te overleggen en te kijken of het plan nog past. Lukt dat niet, dan kan een mediator of familierechtadvocaat hierbij helpen.

Mediator en ouderschapsplan

Komen ouders er samen niet uit? Dan kan een mediator bij het ouderschapsplan ondersteunen. Een mediator helpt beide ouders om in goed overleg afspraken te maken, zodat een procedure bij de rechtbank kan worden voorkomen. Dit kan veel tijd, kosten en spanning schelen.

Wat als ouders zich niet aan het ouderschapsplan houden?

Als één van de ouders zich niet aan de afspraken houdt, hangt het af om welk onderdeel het gaat. Kleine afspraken, zoals “respectvol spreken over de andere ouder”, zijn moeilijk af te dwingen. Maar bij belangrijke zaken, zoals de zorgregeling of hoofdverblijfplaats, kan er (als overleg tot niks leidt) een procedure bij de rechtbank worden gestart. Is er echt een spoedeisende kwestie, zou zelfs een kort geding procedure uitkomst kunnen bieden, of voorlopige voorzieningen.

Conclusie

Een ouderschapsplan is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een hulpmiddel om rust en duidelijkheid te creëren. Bij goed communicerende ouders verdwijnt het plan vaak al snel in de kast. Bij moeizame communicatie wordt er juist vaker naar verwezen. In alle gevallen is het belangrijk dat afspraken aansluiten bij de situatie van jullie gezin.

Heb je hulp nodig bij het opstellen, wijzigen of aanpassen van een ouderschapsplan, of wil je weten hoe een mediator hierbij kan ondersteunen? Neem dan gerust contact op met onze advocaten.